يحيى دولت آبادى
348
حيات يحيى ( فارسى )
هويزه دهنه قرار داده از تعرضاتى كه بر ضد آنها بشود جلوگيرى نمايند . در سالهاى آخر شيخ محمد تقى نجفى كه خود را بآقا نجفى معروف كرده در رأس اين گونه روحانىنمايان در اصفهان واقع شده است . آقا نجفى در ابتداى تبدل اوضاع سياسى مملكت كه مستلزم محدود ساختن اختيارات غير محدود نوع او بود مخالفت ميكرد و ميخواست مشروطه را كفر و مشروطه خواهان را كافر بخواند ولى چون پيشرفت كار مشروطه را ميبيند و بر رياست و تمول خود نگران است مدتى سكوت مىكند و بالاخره با مجلس و مشروطه اظهار مساعدت مينمايد خصوصا كه ميبيند برادر خود حاج آقا نور اللّه كه داراى ذوق ادبى است و خود را تجددخواه معرفى مىكند طرفدار حكومت ملى و در رأس آزاديخواهان اصفهان واقع شده و اگر مخالفت كند بايد با وى طرف شده جنگ خانگى بنمايد اين است كه در تمام مدت مجلس و مشروطه آقا نجفى با مهارتى كه در اين گونه از امور دارد خود را بيطرف متمايل بمشروطه نگاهداشته روحانيان مخالف مجلس از نجف و طهران و ولايات ديگر مكرر خواستهاند او را با خود همراه كنند نپذيرفته ولى بديهى است كه در باطن بيكار نبوده است چنان كه بعد از بتوپ بستن مجلس شخص مزبور از پس پرده درآمده خود را طرفدار سياست روحانيان مخالف مجلس معرفى مىكند و معلوم مىشود در باطن با شيخ نورى در طهران همدست بوده درباريان از او اطمينان داشتهاند كه اصفهان را بدست او نگاه خواهند داشت و نميگذارد برادر خود با آزاديخواهان ديگر در آن شهر بر ضد درباريان قيامى بنمايند و هم بايد دانست كه اصفهان چنان كه مكرر گفته شده است بواسطه محل جغرافيائى كه دارد و بمناسبت سياست روحانىنمائى كه در آن هست از قافله تجددخواهى حقيقى دور مانده و هيجانهاى آزادىطلبى آن هم برنگ ساير هيجانها غالبا رنگ دين و مذهب به خود ميگيرد و تجليات خندهآميز و سخريهانگيز مينمايد مثلا در موقعى كه مقرر بوده است از ولايات بحمايت مشروطه مجاهد بطهران بيايد انجمنهاى ملى اصفهان هم هركدام يكعده مجاهد تفنگ بدست تهيه ديدهاند بىآنكه معلوم باشد تيراندازى ميدانند يا نه و در موقع نمايش قوهء خود براى مساعدت